اعلاميه جهاني حقوق بشر

مصوب دهم دسامبر 1948 ( 19/9/1327 ) مجمع عمومي سازمان ملل متحد

مقدمه
از آنجا كه شناسائي حيثيت داتي كليه اعضاي خانواده بشري و حقوق يكسان و انتقال ناپذير آنان اساس آزادي و عدالت وصلح را در جهان تشكيل ميدهد .
از آنجا كه عدم شناسائي و تحقيقر بشر منتهي به اعمال وحشيانه اي گرديده است كه روح بشريت را بعصيان واداشته و ظهور دنيائي كه در آن افراد بشر در بيان و عقيده آزاد و از ترس و فقر فارغ باشند بعنوان بالاترين آمال بشر اعلام شد ه است .
از آنجا كه اساسا" حقوق انسانيرا بايد با اجراي قانون حمايت گرد تا بشر بعنوان آخرين علاج به قيام بر ضد ظلم و فشار مجبور نگردد.
از آنجاكه اساسا" لازم است توسعه روابط دوستانه بين ملل را مور د تشويق قرار داد .
از انجا كه مردم ملل متحد ايمان خود را به حقوق اساسي بشر و مقام و ارزش فرد انساني و تساوي حقوق مردو زن مجددا" در منشور اعلام كرده اند و تصميم راسخ گرفته اند كه به پيشرفت اجتماعي كمك كنند و د رمحيطي آزادتر وضع زندگي بهتري بوجود آورند از آنجا كه دول عضو متعهد شده اند كه احترام جهاني و رعايت واقعي حقوق بشر و آزادي هاي اساسي را با همكاري سازمان ملل متحد تأمين كنند . از آنجا كه حسن تفاهم مشتركي نسبت باين حقوق و آزاديها براي اجراي كامل اين تعهدكمال اهميت را دارد.
مجمع عمومي اين اعلاميه جهاني حقوق بشر را آرمان مشتريك براي تمام مردم وكليه ملل اعلام ميكنتد تا جميع افراد و همه اركان اجتماع اين اعلاميه را دائما" در مدنظر داشته باشند و مجاهدت كنند كه بوسيله تعليم و تربيت احترام اين حقوق و آزاديها توسعه يابد و با تدابير تدريجي ملي و بين المللي ، شناسائي و اجراي واقعي و حياتي آنها چه در ميان خود ملل و چه در بين مردم كشورهائي كه در قلمرو آنها ميباشد ، تأمين گردد.
ماده 1- تمام افراد بشر آزاد بدنيا ميايند و از لحاظ حيثيت و حقوق باهم برابر ند . همه داراي عقل و وجدان مي باشند و بايد نسبت به يكديگر با روح برادري رفتار كنند .
ماده 2-1- هركس ميتواند بدو هيچگونه تمايز مخصوصا" از حيث نژاد ، رنگ ، جنس . زبان ، مذهب ، عقيده سياسي يا هر عقيده ديگر و همچنين مليت ، وضع اجتماعي ، ثروت ، ولادت يا هر موقعيت ديگر ، از تمام حقوق و كليه آزادي هائيكه در اعلاميه حاضر ذكر شده است . بهره مند گردد.
2- بعلاوه هيچ تبعيضي بعمل نخواهد آمد كه مبتني بر وضع ، سياسي ، اداري و قضائي يا بين المللي كشور يا سرزميني باشد كه شخص به آن تعلق دارد ، خواه اين كشور مستقل ، تحت قيموميت يا غير خود مختار بوده يا حاكميت آن به شكلي محدود شده
با شد.
ماد ه 3- هركس حق زندگي ، آزادي و امنيت شخصي دارد .
ماده 4- احدي را نميتوان در بردگي نگاهداشت و داد و ستد بردگان بهر شكلي كه باشد ممنوع است .
ماده 5- احدي را نمي توان تحت شكنجه يا مجازات يا رفتاري قرار داد كه ظالمانه و بر خلاف انسانيت و شئون بشري يا موهن باشد ماده 6- هركس حق دارد كه شخصيت حقوقي او در همه جا بعنوان يك انسان در مقابل قانون شناخته شود .
ماده 7- همه در برابر قانون مساوي هستند و حق دارند بدون تبعيض و بالسويه از حمايت قانون بر خوردار شوند همه حق دارند در مقابل هر تبعيضي كه ناقض اعلاميه حاضر باشد و بر عليه هر تحريكي كه براي چنين تبعيضي بعمل آيد بطو ر تساوي از حمايت قانون بهره مند شوند .
ماده 8- در برابر اعمالي كه حقوق اساسي فرد را مورد تجاوز قرار بدهد و ان حقوق بوسيله قانون اساسي يا قانون ديگري براي او شناخته شده باشد ، هركس حق رجوع موثر بمحاكم ملي صالحه دارد .
ماده 9- احدي نميتواند خود سرانه توقيف ـ حبس يا تبعيد بشود .
ماده 10- هركس با مساوات كامل حق دارد كه دعوايش بوسيله دادگاه مستقل و بي طرفي ، منصفانه و علنا" رسيدگي بشود وچنين دادگاهي دربارة حقوق و الزامات اويا هر اتهام جزائي كه باو توجه پيدا كرده باشد اتخاذ تصميم بنمايد .
ماده 11-1- هركس كه به بزه كاري متهم شده باشد بي گناه محسوب خواهد شد تا وقتي كه در جريان يك دعواي عمومي كه در آن كليه تضمين هاي لازم براي دفاع او تامين شده باشد تقصير او قانونا" محرز گردد.
2- هيچكس براي انجام يا عدم انجام عملي كه در موقع ارتكاب آن عمل بموجب حقوق ملي يا بين المللي جرم شناخته نميشده است محكوم نخواهد شد . بهمين طريق هيچ مجازاتي شديدتر از آنچه كه در موقع ارتكاب جرم بدان تعلق ميگرفت درباره احدي اعمال نخواهد شد .
ماده 12- احدي در زندگي خصوصي ، امور خانوادگي ، اقامتگاه يا مكاتبات خود . نبايد مورد مداخله هاي خود سرانه واقع شود و شرافت و اسم و رسمش نبايد مورد حمله قرار گيرد . هركس حق دارد كه در مقابل اين گونه مداخلات و حملات مورد حمايت قانون قرار گيرد .
ماده 13- هركس حق دارد كه در داخل هر كشوري آزادانه عبور ومرور كند و محل اقامت خود را انتخاب نمايد .
2- هركس حق دارد هر كشوري و از جمله كشور خود را ترك كند يا به كشور خود باز گردد.
ماده 14-1- هركس حق دارد در برابر تعقيب شكنجه و آزار پناه گاهي جستجو كند و در كشورهاي ديگر پناه اختيار كند.
2- در موردي كه تعقيب واقعا" مبتني بجرم عمومي و غير سياسي يا رفتارهائي مخالف با اصول و مقاصد ملل متحد باشد ، نمي توان از اين حق استفاده نمود .
ماده 15-1- هركس حق دارد كه داراي تابعيت باشد .
2- احدي را نميتوان خودسرانه از تابيعيت خود يا از حق تغيير تابيعيت محروم كرد .
ماده 16-1- هر زن تو مرد بالغي حق دارند بدون هيچگونه محدوديت از نظر نژاد ، مليت ، تابعيت يا مذهب با همديگر زناشوئي كنند و تشكيل خانواده دهند . د رتمام مدت زناشوئي و هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در كليه امور مربوط بازدواج داراي حقوق مساوي مي باشند .
2- ازدواج بايد با رضايت كامل و آزادانه زن و مرد واقع شود .
3- خانواده ركن طبيعي و اساسي اجتماع است و حق دارد از حمايت جامعه و دولت بهره مند شود .
ماده 17-1- هر شخصي منفردا" يا بطور اجتماع حق مالكيت دارد .
2- احدي را نمي توان خود سرانه از حق مالكيت محروم نمو د.
ماده 18- هركس حق دارد كه از آزادي فكر و وجدان و مذهب بهره مند شود . اين حق متضمن آزادي اظهار عقيده و ايمان ميباشد ونيز شامل تعليمات مذهبي و اجراي مراسم ديني است هر كس ميتواند از اين حقوق منفردا" يا مجتمعا" بطور خصوصي يا بطور عمومي برخوردار باشد .
ماده 19- هركس حق آزادي عقيده تيان دارد و حق مزبور شامل آن است كه از داشتن عقايد خود بيم و اضطرابي نداشته باشد و در كسب اطلاعات و افكار و در اخذ و انتشار آن بتمام وسايل ممكن و بدون ملاحظات مرزي آزاد باشد.
ماده 20-1- هركس حق دارد آزادانه مجامع و جمعيت هاي مسالمت آميز تشكيل دهد .
2- هيچكس را نميتوان مجبور به شركت در اجتماعي كرد .
ماده 21-1- هر كس حق دارد كه در اداره امور عمومي كشور خود ، خواه مستقيما" و خواه با وساطت نمايندگاني كه آزادانه انتخاب شده باشند شركت جويد .
2- هركس حق دارد با تساوي شرايط ، به مشاغل عمومي كشور خود نايل آيد .
3- اساس و منشاء قدرت حكومت ، اراده مردم است اين اراده بايد بوسيله انتخاباتي ابراز گردد كه از روي صداقت و بطور ادواري صورت پذيرد . انتخابات بايد عمومي و با رعايت مساوات باشد و با رأي مخفي يا طريقه اي نظير آن انجام گيرد كه آزادي رأي را تأمين نمايد .
ماده 22- هركس بعنوان عضو اجتماع حق امنيت اجتماعي دارد و مجاز است بوسيله مساعي ملي و همكاري بين المللي حقوق اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي خود را كه لازمة مقام ونمو آزادانه شخصيت اواست با رعايت تشكيلات و منافع هر كشور بدست آورد .
ماده 23-1- هركس حق دارد كا ر كند ، كار خود را آزادانه انتخاب نمايد ، شرايط منصفانه و رضايت بخشي براي كار خواستار باشد و در مقابل بيكاري مورد حمايت قرار گيرد .
2- همه حق دارند كه بدون هيچ تبعيضي ، در مقابل كار مساوي ، اجرت مساوي دريافت دارند .
3- هركس كه كار ميكند به مزد منصفانه رضايت بخشي ذيحق ميشود كه زندگي او و خانواده اش را موافق شئون انساني تامين كند و انرا در صورت لزوم با هر نوع وسائل ديگر حمايت اجتماعي تكميل نمايد .
4- هركس حق دارد كه براي دفاع از منافع خود با ديگران اتحاديه تشكيل دهد و در اتحاديه ها نيز شركت كند .
ماده 24- هركس حق استراحت و فراغت و تفريح دارد و بخصوص به محدوديت معقول ساعات كار و مرخصي هاي ادواري با اخذ حقوق ذيحق مي باشد .
ماده 25-1- هركس حق دارد كه سطح زندگاني او سلامتي و رفاه خود و خانواده اش را از حيث خوراك و مسكن و مراقبتهاي طبي و خدمات تلازم اجتماعي تأمين كند و همچنين حق دارد كه در مواقع بيكاري ، بيماري ، نقص اعضاء بيوگي ، پيري يا در تمام موارد درگر يكه بعلل خارج از اراده انسان وتسائل امرار معاش از دست رفته باشد از شرايط آبرومندانه زندگي برخوردار شود .
2- مادران و كودكان حق دارند كه از كمك و مراقبت مخصوصي بهره مند شوند كودكان چه بر اثر ازدواج و چه بدون ازدواج بدنيا آمده باشند . حق دارند كه همه از يكنوع حمايت اجتماعي برخوردار شوند
ماده 26-1- هركس حق دارد كه از آموزش وپرورش بهره مند شود. آموزش و پرورش لااقل تا حدوديكه مربوط به تعليمات ابتدائي و اساسي است بايد مجاني باشد . آموز ش ابتدائي اجباري است آموزش حرفه اي بايدعموميت پيدا كند و آموزش عالي بايد با شرايط تساوي كامل بروي همه باز باشد تا همه بنا باستعداد خود بتوانند از آ ن بهره مند گردند .
2- آموزش و پرورش بايد طوري هدايت شود كه شخصيت انساني هر كس را بحد اكمل رشد آن برساند و احترام حقوق و آزاديهاي بشر را تقويت كند . آموزش و پرورش بايد حسن تفاهم ـ گذشت و احترام عقايد مخالف و دوستي بين تمام ملل و جمعيتهاي نژادي يا مذهبي و همچنين توسعه فعاليتهاي ملل متحد را در راه حفظ صلح تسهيل نمايد .
3- پدر وماد ر در انتخاب نوع آموزش و پرورش فرزندان خود نسبت بديگران اولويت دارند .
ماده 27-1- هركس حق دارد آزادانه در زندگي فرهنگي اجتماع شركت كند ، از فنون و هنرها متمتع گردد و در پيش رفت علمي و فوائد ان سهيم باشد .
2- هركس حق دارد از حمايت منافع معنوي و مادي آثار علمي ، فرهنگي يا هنري خود برخوردار شود .
ماده 28-1- هر كس حق دارد برقراري نظمي را بخواهد كه از لحاظ اجتماعي و بين المللي حقوق آزادي هائي را كه در اين اعلاميه ذكر گرديده است تأمين كند و آنها را بمور عمل بگذارد .
ماده 29-1- هركس در مقابل آن جامعه اي وظيفه دارد كه رشد آزاد و كامل شخصيت اورا ميسر سازد .
2- هر كس در اجراي حقوق وا ستفاده از آزادي هاي خود فقط تابع محدود يتهائي است كه بوسيله قانون منحصرا" به منظور تأمين شناسائيو مراعات حقوق آزادي هاي ديگران و براي رعايت مقتضيات صحيح اخلاقي ونظم عمومي و رفاه همگاني در شرايط يك جامعه دموكراتيك وضع گرديده است.
3- اين حقوق و آزاديها در هيچ موردي نميتواند بر خلاف مقاصد و اصول ملل متحد اجرا گردد .
ماده 30- هيچ يك از مقررات اعلاميه حاضر نبايد طوري تفسير شود كه متضمن حقي براي دولتي يا جمعيتي يا فردي باشد كه به موجب آن بتواند هر يك از حقوق و آزاديهاي مندرج در اين اعلاميه را از بين ببرند و يا در آن راه فعاليتي نمايند .