قانون اصلاح مطبوعات

شماره 3723-ق 11/2/1379
حضرت حجه الاسلام والمسلمين جناب آقاي سيدمحمدخاتمي
رياست محترم جمهوري اسلامي ايران
طرح لايه قانون ومطبوعات كه درجلسه علني روزسه شنبه مورخ 30/1/1379مجلس شوراي اسلامي بااصلاحاتي تصويب وبه تاييدشوراي نگهبان رسيده است ودراجراي اصل يكصدوبيست وسوم (123)قانون اساسي به پيوست ارسال مي گردد.
رئيس شوراي اسلامي -علي اكبرناطق نوري

شماره 4268 17/2/1379
وزارت فرهنگ وارشاداسلامي
قانون اصلاح مطبوعات كه درجلسه علني روزسه شنبه مورخ سي ام فروردين ماه 1379مجلس شوراي اسلامي تصويب ودرتاريخ 7/2/1379به تاييد شوراي نگهبان رسيده وطي نامه شماره 3723-ق مورخ 11/2/1379واصل گرديده است ،به پيوست جهت اجراابلاغ مي گردد.
رئيس جمهور-سيدمحمدخاتمي

ماده 1-تبصره ماده (1)به تبصره (1)تبديل شده وتبصره هاي زيربه عنوان تبصره (2)و(3)به آن اضافه مي گردد:
تبصره 2-نشريه اي كه بدون اخذپروانه ازهيات نظارت برمطبوعات منتشرگرددازمشمول قانون خارج بوده وتابع قوانين عمومي است .
تبصره 3-كليه نشريات الكترونيكي مشمول مواداين قانون است .
ماده 2-سه تبصره ذيل به ماده (5)الحاق مي گردد:
تبصره 1-متخلف ازمواد(4)و(5)به شرط داشتن شاكي به حكم دادگاه به انفصال خدمت ازشش ماه تادوسال ودرصورت تكراربه انفصال دائم ازخدمات دولتي محكوم خواهدشد.
تبصره 2-مصوبات شوراي عالي امنيت ملي براي لازم الاتباع است در صورت تخلف ،دادگاه مي تواندنشريه متخلف راموقتاتادوماه توقيف و پرونده راخارج ازنوبت رسيدگي نمايد.
تبصره 3-مطالب اختصاصي نشريات اگربه نام پديدآورنده اثر(به نام اصلي يامستعار)منتشرشودبه نام اودرغيراين صورت به نام نشريه ، مشمول قانون حمايت ازحقوق مولفان ومصنفان وهنرمندان مي باشد.
ماده 3-درماده (6)قانون مطبوعات ،اصلاحات زيرانجام مي شود:
الف -درصدرماده كلمه عمومي عبارت وخصوصي اضافه مي شود.
ب-دربند(5)عبارت افرادگروههابه صورت افرادوگروههااصلاح مي شود.
ج -بندالحاقي مصوب 21/5/1377مجلس شوراي اسلامي به قانون مطبوعات به بند(10)تغييرودوبندزيربه عنوان بندهاي (11)و(12)الحاق مي گردد:
11-پخش شايعات ومطالب خلاف واقع وياتحريف مطالب ديگران :
12-انتشارمطلب عليه قانون اساسي .
ماده 4-ماده (7)قانون مطبوعات به شرح زيراصلاح مي گردد:
الف -صدرماده به شرح زيراصلاح مي گردد:
موادذيل ممنوع وجرم محسوب مي شود:
ب -بند(ه)بااصلاحي به شرح زيرعنوان تبصره تبديل مي گردد:
تبصره -مراكزنشر،چاپ ،توزيع وفروش نشريات ،مجازوچاپ وانتشارو عرضه مطبوعاتي ونشرياتي كه ازسوي دادگاه صالح ياهيات نظارت مغاير بااصول مندرج دراين قانون تشخيص داده شود،نمي باشند.
ماده 5-ماده (8)به ترتيب ذيل اصلاح ودوتبصره به عنوان تبصره (2)و (3)به آن الحاق مي گردد:
ماده 8-انتشارنشريه توسط اشخاص حقيقي ياحقوقي باسرمايه ايراني واخذپروانه ازوزارت فرهنگ وارشاداسلامي آزاداست .استفاده نشريات ازكمك خارجي مستقيم ياغيرمستقيم ممنوع وجرم محسوب مي شود.
تبصره 2-كمكهاي اشخاص حقيقي ياحقوقي خارجي غيردولتي كه بانظارت وزارت فرهنگ وارشاداسلامي ووزارت امورخارجه دريافت گرددمشمول اين ماده نخواهدبود.
تبصره 3-واگذاري امتيازنشريه به غيرازاعم ازقطعي ،شرطي ،اجاره وامثال آن ممنوع است وجرم محسوب مي شودمگردرصورت درخواست كتبي صاحب امتيازوتصويب هيات نظارت .
ماده 6-درماده (9)اصلاحات زيربه عمل مي آيد:
1-متن زيربه شرح زيراصلاح مي شود:
الف -شخص حقيقي متقاضي امتيازبايدداراي شرايط زيرباشد:
1-تابعيت ايران .
2-دارابودن حداقل 25سال سن .
3-عدم حجرورشكستگي وتقلب وتقصير.
4-عدم اشتهاربه فساداخلاق وسابقه محكوميت كيفري براساس موازين اسلامي كه موجب محروميت ازحقوق اجتماعي باشد.
5-داشتن صلاحيت علمي درحدليسانس وياپايان سطح درعلوم حوزه اي به تشخيص هيات نظارت موضوع ماده (10)اين قانون .
6-پايبندي والتزامي علمي به قانون اساسي .
ب -اشخاص حقوقي متقاضي امتيازبايدداراي شرايط ذيل باشند:
1-مراحل قانوني ثبت شخصيت حقوقي طي شده باشددودراساسنامه ويا قانون تشكيل خودمجازبه انتشارانشريه باشد.
2-زمينه فعاليت نشريه مرتبط بازمينه فعاليت شخص حقوقي بوده و محدوده جغرافيايي انتشارهمان محدوده جغرافيايي حقوقي باشد.
2-به انتهاي تبصره (5)بعدازانتشارنشريه عبارت وهرگونه فعاليت مطبوعاتي اضافه مي شود.
3-سه تبصره به عنوان تبصره هاي (6)،(7)،(8)به ماده الحاق مي گردد:
تبصره 6-هيات نظارت موظف است جهت بررسي صلاحيت متقاضي ومديرمسوول ازمراجع ذي ربط صلاح (وزارت اطلاعات ودادگستري ونيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران )استعلام نمايند.مراجع مذكورموظفندحداكثرتا دوماه نظرخودراهمراه مستندات ومدارك معتبربه هيات نظارت اعلام نمايند.درصورت عدم پاسخ ازسوي مراجع مذكوروفقدان دليل ديگرصلاحيت آنان تاييدشده تلقي مي گردد.
تبصره 7-مسووليت مقالات ومطالبي كه درنشريه منتشرمي شودبه عهده مديرمسوول است ولي اين مسووليت نويسنده وسايراشخاصي كه درارتكاب جرم دخالت داشته باشندنخواهدبود.
تبصره 8-اعضاءوهواداران گروههاي ضدانقلاب وياگروههاي غيرقانوني ومحكومين دادگاههاي انقلاب اسلامي كه به جرم اعمال ضدانقلابي ويا عليه نظام داخلي وخارجي محكوميت يافته اندوهمچنين كساني كه عليه نظام جمهوري اسلامي ايران فعاليت وياتبليغ مي كنندحق هيچ گونه فعاليت مطبوعاتي وقبول سمت راندارند.
ماده 7-متن ماده (10)قانون وتبصره هاي (2)و(3)به شرح زيراصلاح ويك تبصره به عنوان تبصره (5)به آن الحاق مي گردد:
ماده 10-اعضاي هيات نظارت برمطبوعات كه ازافرادمسلمان وصاحب صلاحيت علمي واخلاقي لازم ومومن به انقلاب اسلامي مي باشندعبارتنداز:
الف -يكي ازفضات به انتخاب رئيس قوه قضائيه
ب -وزيرفرهنگ وارشاداسلامي يانماينده تام الاختياروي .
د-يكي ازمديران مسوول مطبوعات به انتخاب آنان
ه -يكي ازاساتيددانشگاه به انتخاب وزيرفرهنگ وآموزش عالي


ويكي ازاساتيدحوزه علميه به انتخاب شوراي عالي حوزه علميه قم
ز-يكي ازاعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي به انتخاب آن شورا.
تبصره 2تصميمات هيات نظارت قطعي است ،اين امرمانع شكايت واقامه دعواي افرادذي نفع درمحاكم نخواهدبود.
تبصره 3-دبيرخانه هيات نظارت باامكانات وزارت فرهنگ وارشاداسلامي تشكيل مي شودوزيرنظرآن هيات انجام وظيفه مي نمايد.
تبصره 5-وزيرفرهنگ واسلامي رياست هيات نظارت برمطبوعات رابرعهده خواهدداشت وپاسخگوي عملكردهيات مذكوردرمجلس وديگرمراجع ذي اصلاح خواهدبود.
ماده 8-يك تبصره به شرح ذيل به ماده (11)قانون الحاق مي گردد:
تبصره درصورتي كه صاحب پروانه يكي ازشرايط مقرردرماده (9)اين قانون رافاقدشود،به تشخيص هيات نظارت مقرردرماده (10)وبارعايت تبصره هاي آن پروانه نشريه لغومي شود.
ماده 9-ماده (12)به شرح ذيل اصلاح ويك تبصره به آن لحاق مي گردد.
ماده 12-وزارت فرهنگ وارشاداسلامي موظف است تخلف نشريات راراسا يابه تقاضاي حداقل دونفرازاعضاي هيات نظارت ظرف مدت يك ماه مورد بررسي قرارداده ودرصورت لزوم به طورمستقيم وياازطريق هيات نظارت مراتب راجهت پيگردقانوني به دادگاه صالح تقديم نمايد.
تبصره -درموردتخلفات موضوع ماده (6)به جزبند(3)و(4)وبند(ب )، (ج )و(د)ماده (7)هيات نظارت مي تواندنشريه راتوقيف نمايدودرصورت توقيف موظف است ظرف يك هفته پرونده راجهت رسيدگي به دادگاه ارسال نمايد.
ماده 10-ماده (21)به شرح زيراصلاح مي گردد:
مديران مسوول نشريات موظفندازهرشماره نشريه ،دونسخه به هريك از مراجع زيربه طورمرتب ورايگان ارسال نمايند:
الف -وزارت فرهنگ وارشاداسلامي .
ب -مجلس شوراي اسلامي .
ج -دادگستري مركزاستان محل نشر.
ماده 11-تبصره (3)ماده (23)به شرح زيراصلاح ويك تبصره به عنوان تبصره (4)الحاق مي گردد:
تبصره 3-درصورتي كه نشريه ازدرج پاسخ امتناع ورزدياپاسخ رامنتشر نسازد،شاكي مي تواندبه دادگستري شكايت كندورئيس دادگستري در صورت احرارصحت شكايت جهت نشرپاسخ به نشريه اخطارمي كندوهرگاه اين اخطارموثرواقع نشود،پرونده راپس ازدستورتوقيف موقت نشريه كه مدت آن حداكثرازده روزتجاوزنخواهدكردبه دادگاه ارسال مي كند.
تبصره 4-اقدامات موضوع اين ماده وتبصره هاي آن نافي اختيارات شاكي درجهت شكايت به مراجع قضائي نمي باشد.
ماده 12-عبارت ياشوراي رهبري ازمتن ماده (27)حذف مي گردد.
ماده 13-عبارت دادستان عمومي درتبصره ماده (31)به رئيس دادگاه تبديل مي گردد.
ماده 14-ماده (33)قانون مطبوعات به شرح زيراصلاح مي شود:
ماده 33-
الف -هرگاه درانتشارنشريه ،نام ياعلامت نشريه ديگري ولوباتغييرات جزئي تقليدشودوبطوري كه براي خواندن امكان اشتباه باشد،ازانتشار آن جلوگيري ومرتكب به حبس تعزيري شصت ويك روزتاسه ماه وجزاي نقدي ازيك ميليون (000/000/1)ريال تاده ميليون (000/000/10)ريال محك وم مي شود.تعقيب جرم ومجازات منوط به شكايات شاكي خصوصي است .
ب -پس ازتوقيف يك نشريه انتشار هر نوع نشريه ديگر به جاي نشريه توقيف شده به نحوي كه با نشريه مذكور از نظر نام ،علامت وشكل مشتبه شود ممنوع است ونشريه جديد بلافاصله توقيف مي گردد.مرتكب به مجازات حبس تعزيري ازسه ماه تاشش ماه وجزاي نقدي ازدوميليون (000/000/2)ريال تابيست ميليون (000/000/20)ريال محكوم مي شود. ماده 15-ماده (34)به شرح زيراصلاح ويك تبصره به آن الحاق مي گردد
ماده 34-رسيدگي به جرائم مطبوعاتي باتوجه به قوانين مربوط به صلاحيت ذاتي مي توانددرمحاكم عمومي ياانقلاب ياسايرمراجع قضائي باشد.درهرصورت علني بودن وحضورهيات منصفه الزامي است .
تبصره -به جرائم مطبوعاتي درمحاكم صالح مراكزاستانهارسيدگي مي شود
ماده 16-ماده (35)وتبصره آن به شرح زيربه قانون الحاق مي گردد.
ماده 35-تخلف اين قانون جرم است وچنانچه درقانون مجازات اسلامي واين قانون براي آن مجازات هاي ذيل محكوم مي شود.
الف -جزاي نقدي ازيك ميليون (000/000/1)تابيست ميليون (000/000/20) ريال .
ب -تعطيل نشريه حداكثرتاشش ماه درموردروزنامه وحداكثرتايك سال درموردسايرنشريات .
تبصره -دادگاه مي توانددرجرائم مطبوعاتي مجازات حبس وشلاق رابه يكي ازمجازات هاي ذيل تبديل نمايد.
الف -جزاي نقدي ازدوميليون (000/000/2)تاپنجاه ميليون (000/000/50) ريال .
ب -تعطيل نشريه حداكثرتاشش ماه درموردروزنامه وتايك سال درمورد سايرنشريات .
ج-محروميت ازمسووليت هاي مطبوعاتي حداكثرتاپنج سال .

فصل هفتم -هيات منصفه مطبوعات
ماده 17-ماده زيربه عنوان ماده (36)الحاق مي گردد.
ماده 36-انتخاب هيات منصفه به طريق ذيل خواهدبود:
هردوسال يكباردرمهرماه جهت تعيين اعضاءهيات منصفه درتهران به دعوت وزيرفرهنگ وارشاداسلامي وباحضوروي رئيس كل دادگستري استان رئيس شوراي شهر،رئيس سازمان تبليغات ونماينده شوراي سياستگذاري ائمه جمعه سراسركشورودرمراكزاستان به دعوت مديركل فرهنگ وارشاد اسلامي استان وباحضوروي ورئيس كل دادگستري استان ،رئيس شوراري شهرمركزاستان ،رئيس سازمان تبليغات وامام جمعه مركزاستان يا نماينده وي تشكيل مي شود.
هيات مذكوردرتهران (21)نفردرسايراستانها(14)نفرازافرادمورداعتماد عمومي راازبين گروههاي مختلف اجتماعي (روحانيون ،اساتيددانشگاه پزشكان ،مهندسان نويسندگان وروزنامه نگاران وكاي دادگستري دبيران وآموزگاران اصناف كاركنان كارگران كشاورزان هنرمندان وبسيجيان به عنوان اعضاءهيات منصفه انتخاب مي كند.
تبصره 1-جنانچه مفادموضوع اين ماده درمهلت مقررانجام نشودرئيس كل دادگستري مكلف مي باشندنسبت به دعوت ازافراديادشده وانتخاب هيات منصفه اقدام نمايد.
تبصره 2-جنانچه به هردليلي اعضاي هيات منصفه به ده نفرياكمتربرسد هيات مذكوردراين ماده موظف است ظرف يك ماه تشكيل جلسه داده ونسبت به تكميل اعضاي هيات منصفه اقدام نمايد.
ماده 18-متن ذيل به عنوان ماده (37)الحاق مي گردد:
ماده 37-اعضاءهيات منصفه بايدداراي شرايط زيرباشند:
1-داشتن حداقل سي سال سن وتاهل .
2-نداشتن سابقه محكوميت موثركيفري .
3-اشتهاربه امانت صداقت وحسن شهرت .
4-صلاحيت علمي وآشنايي بامسائل فرهنگي ومطبوعاتي .
ماده 19-متن ذيل به عنوان ماده (38)الحاق مي گردد:
ماده 38-پس ازانتخاب اعضاءهيات منصفه موضوع ماده (36)اين قانون مراتب توسط رئيس كل دادگستري استان به اعضاءابلاغ مي گردددادگاه رسيدگي كننده به جرائم مطبوعاتي حداقل يك هفته قبل اززمان از تمامي اعضاءهيات منصفه دعوت مي كندتادرجلسه محاكمه حضوريابند دادگاه باحضورحداقل هفت نفرازاعضاءهيات منصفه رسميت خواهديافت اكثريت آراحاضران ملام تصميم گيري هيات منصفه خواهدبوداعضاءهيات موظفندتاپايان جلسات دادگاه حضورداشته باشند.
تبصره 1-تصميمات هياتهاي نظارت ومنصفه بااكثريت مطلق عده حاضر معتبرخواهندبود.
تبصره 2-چنانچه دردوجلسه رسيدگي به يك پرونده جرم مطبوعاتي هيات منصفه به حدنصاف نرسددادگاه درجلسات سوم باحضورافرادحاضرحداقل به تعدادپنج نفررسيدگي مي نمايد.
تبصره 3-دبيرخانه هيات منصفه بابودجه وامكانات قوه قضائيه تشكيل وزيرنظرهيات منصفه انجام وظيفه مي نمايد.
ماده 20-متن ذيل وتبصره آن به عنوان ماده (39)الحاق مي گردد.
ماده 39-هريك ازاعضاي هيات منصفه چنانچه بدون عذرموجه دردوجلسه متوالي ياپنج جلسه متناوب دادگاه حاضرنشودياازشركت دراتخاذتصميم خودداري كندباحكم دادگاه رسيدگي كننده به دوسال محروميت ازعضوضويت درهيات منصفه محكوم مي شود.راي دادگاه قطعي است .
تبصره -هريك ازاعضاي هيات منصفه به علت وجودعذرموجه نتوانددرجلسه دادگاه حضوريابدموظف است دوروزفبل ازجلسه دادرسي عذرخودراكتباو به طورمستدل به استحضاردادگاه برسانددرغيراين صورت عذروي غير موجه محسوب مي گرددمگرعذرهايي كه دراين فاصله تاجلسه دادگاه حادث شده باشد دحال موظف است عذرخودرابه دادگاه اعلام نمايد. عذرموجه همان است كه درآيين دادرسي احضارگرديده است .
ماده 21-متن ذيل به عنوان ماده (40)الحاق مي گردد.
ماده 40-اعضاي هيات منصفه درابتداي اولين جلسه حضورخوددردادگاه به خداوندمتعال ودربرابرقرآن كريم سوگنديادمي كنندبدون درنظر گرفتن گرايش هاي شخصي ياگروهي وبارعايت صداقت وتقواوامانت داري دراحقاق حق وابطال باطل انجام وظيفه نمايند.
ماده 22-متن ذيل به عنوان ماده (41)الحاق مي گردد.
ماده 41-مواردرداعضاي هيات منصفه همان است كه طبق قانون درمورد ردقضاوت پيش بيني شده است .
ماده 23-متن ذيل به عنوان ماده (42)الحاق مي گردد.
ماده 42-هرگاه درحين محاكمه ،اعضاي هيات منصفه سوالاتي داشته باشند،مراتب راكتباجهت طرح ،تسليم رئيس دادگاه مي نمايند.
ماده 24-متن ذيل به عنوان ماده (43)وتبصره هاي آن الحاق مي گردد
ماده 43-پس ازاعلام ختم رسيدگي بلافاصله اعضاءهيات منصفه به شور انداخته ونظركتبي خودرادرموردزيربه دادگاه اعلام مي دارند:
الف -متهم بزهكاراست ياخير؟
ب-درصورت بزهكاري آيامستحق تخفيف است ياخير؟
تبصره 1-پس ازاعلام نظرهيات منصفه دادگاه درخصوص مجرميت يابرائت متهم اتخاذتصميم نموده وطبق قانون مبادرت به صدورراي مي نمايد.
تبصره 2-درصورتي كه تصميم هيات منصفه بربزهكاري باشددادگاه مي تواندپس ازرسيدگي راي بربرائت صادركند.
تبصره 3-درصورتي كه راي دادگاه مبني برمجرميت باشدراي صادره طبق مقررات قانوني قابل تجديدنظرخواهي دررسيدگي مرحله تجديدنظر حضورهيات منصفه لازم نيست .
تبصره 4-حضورهيات منصفه درتحقيقات مقدماتي وصدورقرارهاي قانوني لازم نيست .
ماده 25-متن ذيل به عنوان ماده (44)الحاق مي گردد.
ماده 44-هرگاه حكم دادگاه مبني بربرائت يامحكوميتي باشدكه مستلزم سلب حقوق اجتماعي نباشد،ازنشريه درصورتي كه قبلاتوقيف شده باشد بي درنگ رفع توقيف خواهدشدوانتشارمجددآن بلامانع مي باشد.

فصل هشتم -مواردمتفرقه
ماده 26-متن ذيل به عنوان ماده (45)الحاق مي گردد.
ماده 45-نظارت دقيق برعملكردجرائدوانجام رسالت مطبوعاتي آنان برعهده وزارت فرهنگ وارشاداسلامي است .اين امرمانع ازانجام وظيفه مستقيم هيات نظارت نخواهدبود.
ماده 27-متن زيرعنوان ماده (44)الحاق مي گردد.
ماده 46-صاحب امتيازومديرمسوول موظندكليه كاركنان نشريه رابيمه نمايندتادرصورتي كه به حكم دادگاه ياراي هيات نظارت يابه هر دليل ديگرنشريه تعطيل تازمان اشتغال مجددطبق مقررات قانون آنان پرداخت شود.
ماده 28-ماده (35)به ماده (47)تغييريافته وعنوان وزارت ارشاد اسلامي به وزارت فرهنگ وارشاداسلامي اصلاح مي گردد.
ماده 29-ماده (36)به ماده (48)تغييروبه شرح زيراصلاح مي گردد.
ماده 48-اين قانون ازجمله درموردنحوه تشكيل هيات نظارت وهيات منصفه ازتاريخ تصويب لازم الاجراءايت ونيزازتاريخ تصويب كليه قوانين ومغايرباآن ازجمله لايحه قانوني مطبوعات مصوب 25/5/1358 شوراي انقلاب اسلامي لغومي گردد.
قانون فوق مشتمل بربيست ونه ماده درجلسه علني روزسه شنبه مورخ سي ام فروردين ماه يكهزاروسيصدوهفتادونه مجلس شوراي اسلامي تصويب ودرتاريخ 7/2/1379به تاييدشوراي نگهبان رسيده است .
رئيس مجلس شوراي اسلامي -علي اكبرناطق نوري