حقوق بين الملل هوائي وفضائي- قسمت سوم

دكترانوشيروان مسيح تهراني

ب- عهد نامه 1944 شيكاگو وموافقت نامه هاي مربوطه:
درپي بحث پيرامون كنفرانس شيكاگو بايد بيان داشت ، نهايتا كنفرانس منتهي به تنظيم يك سند اعلاميه با چهار ضميمه گرديد.
كنفرانس شيكاگو به دو نظريه مطروحه دركنفرانس پاريس توجه خاص نمود: يكي نظريه آزادي مطلق براي كليه كشورها وديگري نظريه حاكميت كشورها بر قلمرو هوايي خود وپذيرفتن يك سري مقررات بين المللي يك مديريت بين ا لمللي .
چهار ضميمه صادره دركنفرانس عبارتنداز:
1.-موافقت نامه موقت راجع به هواپيمايي كشوري بين المللي.
2.-كنوانسيون را جع به هواپيمايي كشوري بين المللي.
3.-موافقت نامه را جع به ترانزيت سرويسهاي هوايي بين المللي.
4.-موافقت نامه راجع به حمل ونقل هوايي بين المللي.
ازطرف ديگر كنفرانس تصميم گرفت ، موقتا يك ضميمه پنجمي را متشكل از انكس ها وضمائم فني قبول كند علاوه براين كنفرانس يك سلسله قطع نامه ها وآمالي را دراعلاميه يا سند نهادي خود بيان داشته است .
1-قراردادموقت مربوط به هواپيمايي كشوري بين المللي.
طبق اين قرارداد يك سازمان بين المللي موقتي داراي جنبه فني ومشورتي به همكاري دول متعاهد درمورد هواپيمايي كشوري بين المللي تشكيل مي شود اين سازمان به طور موقت تا زماني كه يك كنوانسيون دا ئمي راجع به هواپيمايي كشوري بين المللي منعقد وامضاء شود بكار خنود ادامه مي دهد ويا يك كنفرانس هواپيمايي كشوري بين المللي ديگر مقررات ديگري را وضع كند سازمان تشكيل مي شوند از يك مجمع عمومي ويك شورا كه هردو جنبه كفالت داشته وموقتي بوده ومركز آنها دركانادا مي باشد وهمچنين يك كميسيون هوانوردي.
1-مجمع عمومي: درمجمع عمومي كليه كشورهاي عضو نماينده دارند وهركدام داراي يك راي مي باشند ، يعني حق تساوي نمايندگان كشورها به رسميت شناخته شده است
مجمع عمومي سالي يكبار تشكيل جلسه مي دهد مجمع، صلاحيت رسيدگي به كليه موضوعات را كه از طرف شورا درخواست مي شود را دارد ومي تواند با اكثريت دو سوم آراء عضو جديدي را بپذيرد.
دوم – شورا : شوراي دائمي ، مركب از نمايندگان 27 كشور عضواست كه براي مدت سه سال از طرف مجمع عمومي انتخاب مي شوند تصميمات با اكثريت آراء اتخاذ مي گردد.
شورا داراي دونوع اختيارات است : يكي اختياراتي كه از طرف مجمع به او داده شده وازاين نظر ركن اجرائي تصميمات مجمع محسوب مي شود وديگر اختيارات خاص شورا كه جنبه اداري مالي وفني دارد.
سوم- كميسيون هوانوردي: اين كميسيون مركب از 12 متخصص از كشورهاي عضو است كه توسط شورا انتخاب مي شوند كميسيون يك ركن فني است كه صرفا جنبه مشورتي دارد ومامور اراده نظرها واطلاعاتي است كه درجهت پيشرفت هواپيمايي ضروري ولازم است .2.- قرارداد مربوط به هواپيمايي كشوري بين المللي.
دركنفرانس شيكاگو مباحثي پيرامون هواپيمايي كشوري بين المللي مطرح ومورد بحث وبررسي قرارگرفت كه منجر به مباحث ذيل دركنوانسيون شيكاگو گرديد.
حقوق مربوط به پرواز برفراز سرزمين كشورهاي خارجي بهره برداري از خطوط هوايي ومسائل مربوط به هواپيماها – زيربناي هوايي – هيئت رانندگي هواپيماها- عبور ومرور هوايي بااين وصف دراين مبحث علاوه بر نكاتي كه دربالا ذكر شد موضوع سازمان- انكس ها-يا ضمائم كنوانسيون –تعهدات دول- ضمانت اجرائي جنگ وحالت بحراني- امضاءوپيوستگي وخروج از كنوانسيون ومسائلي ازاين قبيل را مورد بحث قرارمي دهيم: الف- كنوانسيون را جع به هواپيمايي كشوري – بين المللي به زبان هاي انگليسي ، فرانسوي، واسپانيايي تنظيم شده وهريك از متون داراي اعتبار مي باشند.
قسمت اخير ماده 96 راجع به امضاي كنوانسيون بدين شرح مقررگرديده است .
(( به منظور تاييد مراتب مندرج دراين كنوانسيون امضا كنندگان زير كه داراي اختيارات لازمه مي باشند اين كنوانسيون را به نمايندگي از طرف دولتها ي متبوع خود درتاريخهايي كه درمقابل امضاي آنها ذكر شده امضا مي نمايند)) اين سند از تاريخ هفتم دسامبر براي امضا درواشنگتن آماده بود ه وتا تاريخ 28 فوريه 1945 ميلادي از طرف نمايندگان كشورهاي زير امضا گرديده است افغانستان، جمهوري دومينيكن ،هائيتي، ايرلند، نيكارا گوئه ، اسپانيا، استراليا، اكوادور، هندوراس، لبنان، نروژ، سوئد، بوليوي، مصر، ايسلند، ليبريا، پرو، سوريه، كانادا، فرانسه ، هندوستان، مكزيك، فيليپين، تركيه ، شيلي ، يونان، ايران، هلند، لهستان، انگلستان، چين، گواتمالا، عراق، زلاندنو، پزتغال، امريكا، اوروگوئه، وزير مختار دانمارك ووزيرمختار سيام ))
كنوانسيون، سند مهمي را تشكيل مي دهد، كه داراي يك مقدمه و96 ماده بوده وبه چهار قسمت وهمچنين 22 فصل وانكس ها يا ضمائم تقسيم شده است .
مقدمه
نظر به اينكه ، پيشرفت وتوسعه هواپيمايي بين المللي كشوري درآينده مي تواند منشا كمك به ايجاد مودت وحسن تفاهم وتحكيم روابط حسنه وحفظ آن دربين ملل وافراد جهان باشد ويا بالعكس ، عدم استفاده صحيح از آن ممكن است امنيت عمومي را متزلزل ساخته به مخاطره اندازد ونظريه اينكه جلوگيري از اختلافات وتوسعه همكاري بين كشورها ونفوس بشري ركن اساسي صلح جهاني شناخته شده ومورد علاقه كشورهاي امضاء كننده اين كنوانسيون مي باشد ، لذا براي اينكه هواپيمايي بين المللي كشوري بر مبناي صحيح ومتيني استوارگرديده وسرويس هاي هوايي بين المللي كشوري، براساس تساوي حقوق وبهره برداري با اصول صحيح ومقرون به صرفه تاسيس وتشكيل گردد دول امضا كننده زير، موافقت خود را نسبت به پاره اي از اصول وترتيبات اعلام داشته وبراي نيل به اين هدف اقدام به عقد اين كنوانسيون نموده اند .
مركز اصلي سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري كه شهر مونترال كانادا است داراي دفاتري نيز د رشهرهاي پاريس ، ملبورن، ليما وقاهره مي باشد اين سازمان داراي شخصيت حقوقي بوده ودرهر كشور عضو صلاحيت حقوقي براي اجراي وظايف خو را دارا است . سازمان داراي يك مجمع عمومي متشكل از نمايندگان دول عضو كنوانسيون يك شورا متشكل از 27 عضو، كميته ها وكميسيونها مي باشد.
اصولا كميته ها وكميسيون ها تشكيلات مطالعه وتهيه متن مقررات واسناد ومدارك هستند شورا، سازمان اجرائي ونماينده دائمي مجمع عمومي به شمار مي رود البته اختيارات خاصي به غير از آنچه براي اداره سازمان لازم است ندارد يك استثنا براين اصل وجوددارد وآن اين است كه ، شورا انكس ها يا ضمائم فني واصلاحات آنرامي پذيرد ولي براي آنكه، آنها به معرض اجرا درآيد تصميماتش بايد قبلا به دول عضو ابلاغ شود واز طرف اكثريت دول مذكور رد نشده باشد درحقيقت مجمع عمومي تنها منشاء ومنبع قدرت بوده ودراغلب از موارد عمل مي كند بنابراين نحو وضع روشن است .
درواقع ، عملا درسال يك اجلاسيه كنفرانس بين المللي متشكل از نمايندگان دول عضو كنوانسيون تشكيل مي شود ، وشورا به اين مجمع طرحهائي را كه به وسيله كميته ها وكميسيونها تهيه شده تقديم مي كند.
دركنوانسيون فوق مراجع ديگري براي امور دبيرخانه كميسيون هوانوردي كميته حمل ونقل هوايي تعيين وپيش بيني شده است .
هدف اين سازمان، اين است كه اصول وامور فني هوانوردي بين المللي راتوسعه داده ننسبت به پي ريري پيشرفت موضوع حمل ونقل بين المللي تقويت به عمل آورد تااينكه:
الف- پيشرفت امور هواپيمايي كشوري بين المللي درسراسر جهان با كمال نظم وبدون خطر تامين گردد.
ب- ازفنون مربوط بطرح ريزي وبكار بردن هواپيما يه منظور امور صلح جويانه تشويق وترغيب به عمل آيد.
ج- توسعه شركتهاي هواپيمايي وفرودگاهها ووسائل هوانوردي جهت هواپيمايي بين المللي كشوري تقويت وتشويق گردد
د- احتياجات مردم جهان ، از حيث امنيت ،نظم، حسن جريان ومقرون به صرفه بودن امور حمل ونقل هوايي مرتفع گردد.
ه- ازرقابتهاي بيجا كه موجب زيان وضعف امور اقتصادي است جلو گيري به عمل آيد .
و- حقوق كشورهاي عضو كنوانسيون كاملا محترم شمرده شده وهريك از كشورهاي عضو كنوانسيون اجازه وفرصت مناسبي براي بكار انداختن شركتهاي هوايي بين المللي داشته باشد.
ز-تبعيض بين كشورهاي عضو كنوانسيون از بين برود
ح- تامين بي خطربودن پرواز درامور هوانوردي بين المللي توسعه وتعمنيم يابد.
ط –به طور كلي درتوسعه وتكامل كليه جوانب وجهات امور هواپيمايي كشوري بين المللي ترقي وپيشرفت حاصل گردد.
مجمع عمومي : مجمع عمومي ، سالي يك مرتبه بنا به دعوت شورا درزمان ومحل مناسب تشكيل مي گردد ونيز، ممكن است درهر موقع، بنا به دعوت شورا ويا درخواست ده كشور عضو كنوانسيون به عنوان دبيركل، جلسات فوق العاده اي منعقد گردد اولين جلسه مجمع عمنومي از طرف شوراي موقتي سازمان به مجرد اينكه كنوانسيون به موقع گذارده شد براي تشكيل دعوت خواهد شد وقت ومحل انعقاد جلسه از طرف شوراي موقت تعيين خواهد گرديد.
كليه كشورهاي عضو كنوانسيون به طور تساوي حق خواهد داشت درجلسات مجمع عمومي سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري شركت نمايند وهردولت عضو داراي يك راي خواهد بنود نمايندگان دولت هاي عضو كنوانسيون ممكن است از مشاو رين فني كه درجلسات مجمع شركت كرده ولي حق راي داده را نخواهند داشت كمك بگيرند دراينجا لازم است منتدكر شويم كه كنوانسيون پاريس درسال 1919 ميلادي به دولتهاي عضو، حق راي به تعداد متغيري داده بود كه رعايت تساوي حقوق نشده بود وبه همين لحاظ قبول چنين رويه اي مواجه با ايراد دول قرارگرفت ود رنتيجه عده زيادي از دول از پيوستن به آن خودداري كردند تا جائي كه مجبور شد ازاين رويه صرف نظر كند . عاقدين كنفرانس شيكاگو با توجه به سابقه فوق به نحوي عاقلانه عمل نمودند واز هرگونه تبعيضي دراين مورد خودداري كردند وسيستم تساوي حقوق وحق راي اعضارا پذيرفتند.
آنچه درخصوص اختيارات ووظايف مجمع عمومي مي توان بيان داشت به شرح ذيل مي باشد.
انتخاب رئيس وساير كاركنان درمجمع عمومي، انتخاب دول متعاهد درمجمع عمومي بنابر مقررات فصل مربوط- مطالعه گزارشات شورا واتخاذ اقدامات لازم درمورد آنها . اخذ تصميم درباره موضوعهائي كه از طرف شورا به مجمع مراجعه مي گرددتعيين مقررات مربوط به طرز كار خودمجمع وتشكيل كميسيونهاي تابعه كه به تشخيص مجمع لازم وضروري به نظر مي رسد اخذ راي درباره بودجه ساليانه تعيين مقررات وترتيبات مالي سازمان طبق مواد مندرج درفصل دوازدهم تجديد نظر درهزينه ها وتصويب محاسبات سازمان ، ارجاع هرگونه موضوعي كه درحيطه عمل مجمع كنوانسيون شورا وكميسيونهاي تابعه، يا به هر هيئت ديگري به نظر خود مجمع، اعطا اختيارات شورا كه براي اجراي وظايف سازمان لازم ومقتضي مي باشد، وسلب يا تبديل آن اختيارات درهر موقع اجراي مواد مربوط به فصل سيزدهم ، مطالعه پيشنهادات واصله درمورد جرح وتعديل مواد اين كنوانسيون ، رسيدگي به اموري كه دردايره عمليات سازمان بوده وجزء وظايفي كه مخصوصا براي شورا تعيين شده است مي باشد بالاخره همان طوري كه ملاحظه گرديده، مجمع عمومي به بازرسي عمومي عملكرد سازمان وهمچنين به كليه مسائلي كه رسيدگي آن درصلاحيت سازمان بوده وشورا صراحتا مامور وموظف به بررسي آنهنا نيست، رسيدگي واتخاذ تصميم مي كند.
بحث پيرامون شورا وصلاحيت سازمان بين المللي هواپيمايي كشوري، ازديگر شقوق قابل بررسي مي باشد كه درباب شورا به مسئله تركيب شورا ونقش آن وتشكيلات مربوط خواهيم پرداخت وهمچنين وظائف شورا از جمله امور قابل بحث مي باشد ودرخصوص صلاحيت سازمان، نيز، مباحثي قابل طرح مي باشد كه با توجه به گسترده بودن مطالب فوق ، موضوع به بحث آينده موكول مي گردد. ادامه دا رد.