مسئوليت مدني و كيفري توليدكنندگان سيگار(قسمت دوم)

جلال زريني

مطالب اين قسمت نيز از شماره هاي NOVEMBER, JUNE 1997 برابر با تير و مرداد و آبانماه 1376 مجله دعاوي بازرگاني بين المللي:
INTERNATIONAL
COMMECIAL
INTERNATIONAL
LITIGATION, AEUROMONY
PUBLICATION چاپ لندن ترجمه اقتباس شده است. در قسمت اول اشاره شد آقاي WILNER يكي از وكلاء دعاوي در ايالت فلوريدا كه قبلاً و براي اولين بار در دعواي مسئوليت مدني بطرفيت شركت دخانيات BROWN & WILLIAMSON موفق به تحصيل حكم به مبلغ هفتصد و پنجاه هزار دلار (750000 دلار) بنفع موكل خود شده بود و در نتيجه در اينگونه دعاوي شهرت كسب كرده بودند و متعاقباً وكالت خانم RAULERSON را در دعواي مشابهي بطرفيت شركت دخانيات SJR NABIACO قبول كرده بودند, هم اينك اخبار واصله حاكيست كه در دعواي اخير الذكر محكوم به بيحقي شده اند. آقاي WILNER هم اكنون سيصد (3300) دعواي مشابه ديگر را ر محاكم مختلف بطرفيت صنايع دخانيات وكالت و تحت اقدام دارند. مدعيان اين دعاوي, همه اشخاص خصوصي هستند كه مدعي هستند خودشان و يا اعضاء خانواده شان بعلت مصرف سيگار, سلامتي خود را از دست داده اند. آقاي RONALD MOTLEY حقوقداني كه در دعواي ناموفق مذكور آقاي wilner را ياري ميداده اند, اظهار ميدارند كه عدم توفيق دردعواي مورد بحث, هيچ اثري در وضعيت دعاوي جرياني و آتي بطرفيت شركتهاي دخانيات نخواهد داشت, زيرا استنباط و استدلال قاضي دادكاه در دعواي مذكور مبني بر اشتباه و خطا بوده و ميباشد.
آقاي wilner نيز اظهار ميدارند كه گرچه در اين دعوي مقصود حاصل نشد ولي اين امر نحوه عمل و برنامه كار ايشانرا در دعواي مشابه ديگري, بطرفيت شركت دخانيات RJ RENOLDS كه وقت رسيدگي آن در ماههاي آتي تعيين شده, تغيير نخواهد داد.
كثرت دعواي خصوصي بطرفيت شركتهاي دخانيات در آمريكا, باعث شده به شركت انگليسي صنايع دخانيات BAT صدها فرم بيمه نامه هاي شركتهاي مختلف بيمه را بررسي كند, تا در مقابل دعاوي مدني كه در آمريكا بطرفيت شركت فرعي خود يعني شركت دخانيات BROWN & WILLIAMSON مستقر در آمريكا, در حال انجام ميباشد, راه علاج و چاره اي پيدا كند.
بعضي از بيمه نامه هاي مذكور در سالهاي قبل تحصيل شده ولي بيمه گرها از پرداخت خسارت دعاوي خودداري مينمايند. صنايع دخانيات BAT در نظر دارد بطرفيت شركتهاي بيمه اي كه از پرداخت خسارات مذكور امتناع مينمايند, به مراجع قضائي مراجعه كند. صنايع دخانيات BAT مضافاً اعلام نموده كه انتظار ميرود كه مخارج و هزينه هاي دفاع از دعاوي در سال آينده از مرز صد ميليون دلار سال جاري تجاوز نمايد. يكي از مديران مسئول صنايع مذكور اظهار ميدارد كه شركت آنها, امكانات پوشش بيمه اي بلاتري را در حال بررسي دارد. ايشان اضافه مينمايند كه موضوع مستثنيات عدممسئوليت بيمه گرها بطور متنوع در زمانهاي مختلف و در بيمه نامه هاي گوناگون آنها, منعكس شده و در نتيجه ايجاب مينمايد كه دعاوي اقامه شود, تا رفع ابهام از اينگونه مسائل بعمل آيد.
دررابطه با دعاوي عمومي دولتهاي ايالتي آمريكا بطرفيت شركتهاي دخانيات, بالاخره صنايع دخانيات آمريكا اختلافات خود را با چهل ايالت بعلاوه سرزمين وابسته PUERTO RICO خارج از دادگاه حل وفصل نمودند. ايالتهاي مذكور بطرفيت شركتهاي دخانيات, دعاوي بطرفيت شركتهاي دخانيات, دعاوي را مطرح نموده بودند كه ضمن آنها, خواستار جبران خسارا وارده به دولتهاي ايالتي در خصوص معالجه و مدواي بيماريهاي مرتبط با مصرف سيگار شده بودند. موافقتنامه حل وفصل دعاوي شامل دعاوي عمومي دولتهاي ايالتي و يك دعواي جمعي و گروهي و شانزده دعواي جانبي ديگر ميشود. مواد و مباني اصلي موافقتنامه مذكور از قرار ذيل ميباشد:
1_ صنايع دخانيات با هم مبلغ سيصدو و شصت و نيم (5/368 ميليارد دلار) ميليارد دلار در طول 25 سال آينده بتدريج پرداخت نمايند و سپس ساليانه تا مدت نامحدود مبلغ پانزده (15 ميليارد دلار) ميليارد دلار پرداخت خواهند نمود. وجوه مذكور براي جبران خسارات وارده به دولتهاي ايالتي در رابطه با معالجه و مداواي بمباريهاي ناشي از مصرف سيگار و نيز جبران خسارات وارده به مصرف كنندگان سيگار و خانواده هاي آنها و افراديكه بعلت سرطان ريه ناشي از مصرف سيگار فوت شده اند, در نظر گرفته شده است. قسمتي از وجود نيز بمصرف برنامه هاي كمك به افرادي خواهد شد كه سيگار كشيدن راترك خواهند كرد. پنج ميليارد دلار از وجوه مذكور اختصاص به جبران خسارات مدعيان آتي خواهد شد كهمدعي هستند در آمدهاي خود را بعلت مصرف سيگار از دست داده اند و يا اينكه صورتحسابهاي معالجه و درمان خود را در اين خصوص, ارائه خواهند داد.
2_ هيچكس در آينده نميتواند دعواي جمعي و گروهي ديگري بطرفيت شركتهاي دخانيات اقامه نمايد و يا اينكه دعاوي متعدد را بهم ملحق كند. حكم به خسارات و جريمه هاي سنگين ناشي از شبه جرم كه در نظام حقوقي آمريكا معمول ميباشد, در آينده عليه شركتهاي دخانيات صادر نخواهد شد.
3_ بر چسبهاي هشدار دهنده حاوي عبارتهاي: سيگار اعتياد ميآورد, سيگار سرطان ميآورد, دود دخانيات باعث امراض ريوي مهلك براي غير سيگاريها ميشود و سيگار كشيدن ميتواند شما را به كشتن دهد روي پاكتهاي سيگار چاپ ميشود.
4_ تبليغات روي تابلوها و خارج از محوطه توليد سيگار ممنوع ميباشد,گنجانيدن تبليغات سيگار در فيلمهاي كارتوني و اشكال انساني, ممنوع ميباشد. شركتهاي انساني, ممنوع ميباشد. شركتهاي دخانيات مجاز نيستند كه اقلام فرآورده هاي خود را در فيلمها و برنامه هاي تلويزيوني منعكس نمايند و مضافاً مجاز نيستند كه در شبكه ارتباطي جهاني INTERNET تبليغ نمايند. از اين به بعد شكرتهاي دخانيات مجاز نيستند كه مخارج مالي مسابقات ورزشي و يا وسائل و فرآورده هاي ديگر را بمنظور تبليغ عهده دار شوند.
5_ صنايع دخانيات ميبايست در برنامه كاهش سيگاريهاي بين سنين 13 تا 19 سال از قرار 42 درصد كاهش در پنج سال, 58 درصد كاهش در 7 سال و 67 درصد كاهش در 10 سال, مشاركت نمايند. چنانچه اهداف مذكور حاصل نشد, صنايع دخانيات براي هر سال دو ميليارد دلار جريمه خواهند داد.
هنوز مشخص نيست كه بار مالي و مخارج فوق الذكر چگونه بين شركتهاي دخانيات تقسيم خواهد شد. شركت دخانيات RJR NABISCO در اعلامنامه اش خطاب به كميسيون مبادلات و تضمينات آمريكا اعلام نموده كه معتقد است, سهم شركت مذكور از (10 ميليارد دلار) ده ميليارد دلاز پرداخت اوليه حدود ششصد (600 ميليون) ميليون دلار خواهد بود. شركتهاي دخانيات ديگر سهم خود را اعلام نموده اند, وليكن عقيده بر آنستكه شركت دخانيات PHILIP MORRIS بين 7/6 تا 7 ميليارد دلار و صنايع BAT حدود 7/1 ميليارد دلار, و شركت LOEWS CORPORATION كه صاحب شركت دخانيات LORILLARD TOBACCO ميباشد باقيمانده مبلغ را خواهند پرداخت.
آقاي HOWARD TWIGGS رئيس انجمن حقوقدانان دادرسي دادگاهها, موافقتنامه فيصله اختلافات بشرح فوق را بعنوان اينكه يك معامله شيرين براي صنايع دخانيات محسوب ميشود, را محكوم نموده اند وپرداخت مبلغ 5/368 ميليارد دلار فوق الذكر را يك خوراك بخور و نمير توصيف نموده اند. ايشان اين موافقتنامه را دردناك ميدانند و اعلام نموده اند كه شكرتهاي دخانيات ساليانه چهارصد و پنجاه هزار (450000 نفر) نفر انسان را در آمريكا هلاك نموده و يا اين موافقتنامه در 25 سال آينده نيز به اين تلفات ادامه خواهند داد در حاليكه وجوهي را به تدريج خواهند پرداخت. انجمن حقوقدانان فوق الذكر, اعلاميه اي را در ژانويه 1997 ميلادي منتشر و ضمن آن اعلام نموده بودند كه آنها با هر موافقتنامه اي كه دعاوي آينده را بطرفيت شركتهاي دخانيات ممنوع نمايد, معترض خواهند بود.
در انگلستان آقاي MARTYNDAY شركاء موسسه حقوقي LEIGHDAY & CO. كه دعاوي خصوصي افراد بطرفيت شركتهاي دخانيات راتعقيب و بررسي مينمايد, اظهار ميدار كه ايشان بر اين عقيده هستند كه موافقتنامه فيصله اختلافات در آمريكا, خواهانهاي انگليسي را به صلح و سازش خارج از دادگاه تشويق نخواهد كرد. بعد از آنكه موافقتنامه فيصله اختلافات در آمريكا منتشر شد, آقاي DAY اعلام نمود كه او دعاوي را در انگليس كماكان تعقيب خواهند نمود. نامبرده مضافاً اظهار ميدارد كه اين موافقتنامه عجيب و غريب ميباشد كه گروهي از شركتها مبلغ كلاني بيش از آنچه در ساير نقاط جهان ديده شده, پرداخت ميكنند و اين امر بازتابهاي بين المللي را با خود خواهد داشت و دعاوي از اين قبيل را در سطح جهاني تشويق خواهد نمود.
دعاوي مسئوليت مدني ناشي از مصرف سيگار در برزيل نز شروع شده و داستان خود را دارد. وكلاي خواهانهاي اينگونه دعاوي در برزيل, اين روزها خوشحال بنطر ميرسند, زيرا اخيراً دادگاهي در برزيل حكمي بنفع خانواده مردي بنام NELSON CABRAL ALVEZ صادر نموده كه بعلت بيماري مرتبط با مصرف سيگار فوت شد بوده است. وكلاي دعاوي پيش بيني ميكنند كه بر اين اساس, سيگاريها به دادگاهها هجوم و مراجعه خواهند نمود. خانواده متوفاي مذكور كه در سال 1995 ميلادي فوت شده, دعوائي بطرفيت شركت دخانيات SOUZA CRUZ و بخواسته معادل 36/1 ميليون دلار اقامه نموده بودند. خانواده مذكور مدعي بودند كه متوفي از 18 سالگي روزانه هشتاد (80) نخ سيگار مصرف مينموده تا اينكه بعلت سكته قلبي در سن 41 سالگي در گذشته است. متوفي سه نوع مختلف سيگار را مصرف ميكرده كه هر سه نوع بوسيله شركت دخانيات مورد بحث توليد شده و ميشود. دادگاه در حكم خود نتيجه گرفته است كه مصرف سيگار عامل تعيين كننده سكته قلبي متوفي بوده است. شركت دخانيات برزيلي SOUZA CRUZ و صنايع دخانيات انگليسي BAT كه هشتاد درصد سهام شركت برزيلي را دراختيار دارد,بر اين عقيده هستند كه دلائل پرونده حتي كافي براي احراز اينكه متئفي بعلت سكته قلبي فوت شده, نبوده تا چه رسد كه سكته قلبي ناشي از مصرف سگيار بوده و بنابراين حكم دادگاه, تنها برمبناي يك اشتباه اداري صادر شده و آن اشتباه اين بوده كه روي گواهي فوق متوفي به سيگار كشيدن هم اشاره نموده بوده اند. شركت دخانيات برزيلي مدعي است كه متوفي در حاليكه فوت شده بود, به بيمارستان منتقل شده و خانواده نامبرده, تاريخچه بيماريهاي قلبي داشته اند. سخنگوي صنايع دخانيات BAT اظهار ميدارد كه دلائلي هم وجود نداشته و ندارد كه نشان دهد, تبليغات شركتهاي دخانيات گمراه كننده بوده است و حتي يك كالبد شكافي و عمل تشريح هم روي متوفي انجام نشده است و در نتيجه قاضي دادگاه براساس اطلاعات و سوابق و شواهد خارج از پرونده حكم صادر نموده و اين حكم تا حد زيادي, يك حكم سياسي بوده و خيلي مطمئن هستند كه در مرحله تجديد نظر حكم نقض خواهد شد. سخنگوي مذكور به نظريه اي كه در آينده احكام بيشتري عليه شركتهاي دخانيات در برزيل صادر خواهد شد, حمله نموده و حكم فعلي دادگاه مبني بر اشتباه و خطا ميداند و اضافه نموده كه در موعد معين از حكم تجديد نظر خواهي بعمل آمده است.
از طرف ديگر وكيل اصلي خواهانها, قبول دارد كه گواهي فوت عامل تعيين كننده در صدور حكم بوده است. نامبرده اظهار ميدارد كه پزشكاني كه بر بالين متوفي در بيمارستان بوده اند, اعلام نموده اند كه سيگار كشيدن از عوامل مهم فوت نامبرده بوده است. وكيل مذكور يازده (11) دعواي مشابه ديگر بطرفيت شركت دخانيات SOUZA CRUZ در اختيار دارد و اظهار ميدارد كه هم اينك منتظر نتيجه قطعي و نهائي دعواي مورد بحث ميباشد. حكم بدوي كه بنفع خانواده متفوي صادر دشه, شركت خوانده را محكوم نموده كه معادل هشتاد و يكهزار دلار بطور نقد و معادل هفتصد و بيست دلار ماهيانه نيز بعنوان مستمري به دو صغير متوفي پرداخت نمايد. اين حكم تنها يك هفته بعد از حكمي صادر شد كه حكم اخيرالذكر در دعواي مسئوليت مدني مشابه بنفع شركت خوانده صادر شده بود.
در آمريكا يك ماده معدني ديگري توليد ميشود بنام ASBESTOS اين ماده كه غير قابل اشتغال بوده به پنبه و پارچه و ساير مواد ديگر اضافه مينمايند تا پنبه و پارچه و مواد ديگر را غير قابل اشتغال و عايق نمايد. ماده مذكور مصارف زيادي دادر و از جمله در كشتيها براي پوشش لوله هاي بخار ودر لباسهاي ضد آتش در آتش نشاني استفاده ميشود. بهنگام استفاده, از ماده مذكور پودر و ذراتي متصاعد ميگردد كه استنشاق اين ذرات مضر و خطرناك بوده و توليد سرطان مينمايد و بهمين جهت مصرف كننده ميبايست با مايك و عينك ايمني كار نمايد و بهنگام مصرف طوري قرار گيرد كه پشت به باد باشد. اخيراً مواردي ديده شده كه علت فوت, تركيبي از سيگار كشيدن و استنشاق ماده شيميائي مذكور بوده است. جريان از اين قرار ميباشد كه شركت توليد كننده ASBESTOS بنام شركت صنايع RAYMARK دعاوي ديگري بطرفيت پنج شركت دخانيات در دادگاه ايالتي فلوريدا و دادگاه ايالتي آتلانتا در ايالت جرجيا اقامه نموده است. شركت RAYMARK در دعاوي مذكور خواهان جبران خساراتي ميباشد كه به قربانيان استنشاق ASBESTOS پداخت نموده كه اينها در عين حال سيگاري هم بوده اند. طبق گزارشهاي پزشكي, سيگاريها خيلي بيشتر در معرض خطرات استنشاق ASBESTOS قرار دارند تا غير سيگاريها 1. ئكيل شركت صنايع RAYMARK در اين دعاوي, همان آقاي WILNER فلوريدائي ميباشد كه حكمي را بنفع موكل خود در ايالت فلوريدا در مرحله بدوي در قضيه سيگار تحصيل نموده است. برطبق اطلاعات آقاي WILNER شركت توليد كننده ASBESTOS تا كنون بيش از چهارصد ميليون دلار براي حل و فصل دعاوي مرتبط به مبتلايان به استنشاق ASBESTOS پرداخت نموده است. او اظهار ميدارد كه حداقل 20 تا 50 درصد مبلغ مذكور به شركتهاي دخانيات مربوط ميشود.