تشكيلات و سازمان زندانهاي فرانسه

نوشته : خانم دكتر تاج زمان دانش

در بسياري از كشورها دادرسان پس از صدور حكم محكوميت و قطعيت يافتن آن با ينكه گاهي از زندانها بازديد ميكنند عملا در چگونگي اجراي كيفر دخالتي ندارند زيرا اداره امور زندانها را سازمان پليس كه وابسته به وزارت كشور است بر عهده دارد.
دانشمندان و متخصصان امور كيفري اين روش را مورد انتقاد قرار داده معتقدند كه هدف از اجراي مجازات اصلاح و تربيت يا درمان بزهكار و عادت دادن او به زندگي عادي اجتماعي است لذا دادرسان كه با صدور حكم محكوميت به حبس, آزادي را از فردي سلب نموده و سرنوشت او و خانواده اش را بدست ميگيرند بايستي در چگونگي اجراي مجازات و روشهاي اصلاحي و تربيتي و يا درماني كه منطبق با شخصيت محكوم باشد نظارت داشته و وزارت دادگستري زندانها را اداره نمايد.
در فرانسه طبق قانون 2 اكتبره 179 اداره كل زندانهاي فرانسه جزو وزارت كشور گرديد و طبق ماده 4 اين قانون سازمان پليس فرانسه مامور اداره زندانهاي محكومين و بازداشتگاه ها شد.
اداره زندانها توسط پليس بعداً, از طرف دانشمندان و متخصصين علوم كيفري شديداً مورد انتقاد قرار گرفت و در گمگره هاي امور زندانها و حمايت زندانيان مكرراً پيشنهاد شد كه اداره زندانها بوزارت دادگستري محول گردد در نتيجه در 20 مارس 1911 اداره كل زندانهاي فرانسه تابع وزارت دادگستري گرديد ولي عملاً همان مامورين سابق كه جزو كادر وزارت كشور بودند زندانها را اداره ميكردند.
در سال 1930 مامورين اداره كل زندانها جزو كادر وزارت دادگستري گرديدند و طبق تصويب نامه 21 مارس 1937 قضات دادگستري مامور اداره زندانها شدند.
در دوره جنگ دوم جهاني وزارت دادگستري نتوانست در برقراري نظم در زندانها وظايف محوله را بنحو احسن انجام دهد لذا طبق قانون سپتامبر 1943 اداره كل زندانها دوباره جزو وزارت كشور گرديد.
پس از خاتمه جنگ بين الملل دوم در سال 1946 دولت فرانسه بمنظور اجراي تصويب نامه 2 فوريه 1940 ژنرال دو گل در مورد اطفال بزهكار و اجراي روشهاي اصلاحي و تربيتي, مراقب و هدايت زندانيان آزاد شده اداره كل زندانها را تابع وزارت دادگستري نمود وظايف اداره كل زندانهاي فرانسه كه طبق ماده 188 مجموعه قوانين آئين دادرسي كيفري فرانسه تصويب نامه 25 ژوئيه 1964 تعيين شده بطور كلي عبارتست از:
- اداره زندانهاي فرانسه.
- اجراي تصميمات قضائي در مورد كيفرهاي سالب آزادي ( محكوميت به حبس) و قرارها ( بازداشت).
- اجراي روش آزادي با مراقبت در مورد كساني كه مجازات آنان تعليق شده.
- هدايت و مراقبت زندانيان آزاد شده.
- تهيه و تنظيم آئين نامه هاي اجرائي و قوانين مربوطه و نظارت در امور كميته هاي حمايت و هدايت زندانيان.
اينك سازمان اداري و فني و تربيتي و درماني زندانهاي فرانسه مورد بحث قرار ميگيرد.
مبحث اول - سازمان اداري
سازمان اداره مركزي زندانها كه مقر آن در پاريس در وزارت دادگستري است بقرار ذيل است:
مدير كل فرانسه كه از قضات عاليرتبه وزارت دادگستري است.
يك معاون.
دو بازرس عالي.
كادر اداري كه از بين قضات دادگستري انتخاب ميشوند.
ادارات تابعه اداره كل زندانهاي فرانسه عبارتند از:
1 - اداره پرسنل كه مسئول امور پرسنلي و انتظامات كاركنان و بودجه و حسابداري ميباشد.
3 - اداره امور اقتصادي و حرفه اي كه مسئول تهيه آذوقه والبسه وسايل خواب و ماشين آلات و مواد اوليه براي كارگاهها و تنظيم كار و آموزش فني و حرفه اي زندانيان و فروش توليدات و صنايع زندانيان ميباشد.
3 - اداره اجراي مجازات كه در اجراي مجازاتها نظارت داشته و اجازه نقل و انتقال زندانيان از زنداني به زندان ديگر با اداره مذكور است.
4 - اداره آزادي با مراقبت و آماده نمودن زندانيان براي آزادي از زندان كه مسئول امور مدد كاري و پزشكي زندانها و تعليق مجازات با مراقبت و اعطاي آزادي مشروط و هدايت زندانيان آزاد شده ميباشد.
5 - اداره طرح و بررسي هاي زندانها كه مسئول تنظيم لوايح قانوني و مقررات زندانها و بررسي اثرات اجراي روشهاي مختلف بوده و پيشرفتهاي علمي را به مدير كل زندانها گزارش ميدهد.
نظر باين كه در محيط آزاد به آساني نميتوان اثرات و نتايج اجراي كيفرهاي سالب آزادي را تعيين نمود در زندانها كه جمعيت كيفري (زندانيان) نمونه بارزي از جمعيت جنائي يك كشور بشمار ميرود و يا ابسرو اسيون دقيق ميتوان علل وقوع و تكرار جرم و اثرات كيفرهاي سالب آزادي را مطالعه و بررسي نموده و درباره نتايج اجراي قوانين و مقررات مختلف اظهار نظر كرد اداره طرح و بررسي ها كه نظارت در اجراي قوانين و مقررات مختلف و روشهاي اصلاحي و تربيتي دارد با مراكز معروف دنيا و دانشگاههاي مختلف مخصوصاً با مركز مطالعات و تحقيقات در امور زندانها استراسبورك كه نظارت در اجراي برنامه هاي تحقيقات علمي آن به يكي از استادان دانشكده حقوق محول شده است همكاري مينمايد.
از سال 1965 در اداره مذكور, نتايج و چگونگي اجراي روشهاي اصلاحي و تربيتي يا درماني در زندانها در كميسيوني مركب از استادان حقوق و متخصصين كيفر شناسي و جامعه شناسي و روان پزشكي مورد بررسي قرار ميگيرد.
سازمانهاي وابسته به اداره كل زندانهاي فرانسه بقرار ذيل است:
شوراي عالي امور زندانها كه به رياست وزير دادگستري و نيابت رياست مدير كل اداره زندانها مركب از قضات عاليرتبه و دادستان ديوانعالي كشور و دادستان استان و مديران كل وزارت دادگستري و استادان دانشكده حقوق و پزشكي و غيره و نمايندگان مجلس شوراي ملي و وزير مشاور و نمايندگان سنديكاهاي كارمندان زندانها و غيره حداقل سالي يك مرتبه تشكيل جلسه داده مدير كل اداره زندان فعاليت ساليانه و پيشنهادات خود را گزارش ميدهد. شوراي مذكور طرز اجراي كيفرهاي سالب آزادي و حمايت هدايت طرز كار زندانيان و وضع اقتصادي و ساختماني و بهداشت زندانها را مورد بررسي قرار داده تصميمات لازم اتخاذ مينمايد.
كميته مشورتي اعطاي آزادي مشروط: كه از 9 نفر قاضي و يا كارمند وزارت دادگستري تشكيل شده شرايط اعطاي آزادي مشروط را در مورد محكومين با توجيه به شخصيت آنان تعيين و به وزير دادگستري پيشنهاد مينمايد.
شوراي انتظامي كارمندان زندانها كه به پرونده كارمندان متخلف از قوانين مقررات زندانها رسيدگي نموده مجازات آنان را تعيين مينمايد.
كشور فرانسه از لحاظ سازمان زندانها به 9 منطقه: استراسبورك - بردو- پاريس- تولوز ديژون - رن- ليل- ليون - مارسي تقسيم شده است.
سازمان اداري هر منطقه بقرار ذيل است:
يك مدير كل منطقه .
دو نفر معاون.
كارمندان به تعداد مورد لزوم.
متخصصين آموزشي و تربيتي و درماني.
مدير كل هر منطقه دستورات صادره از مراكز بمورد اجرا گذارده و در اجراي روشهاي و آئين نامه ها و مقررات نظارت داشته و جريانات مربوط به زندانها را به اداره كل زندانها گزارش ميدهد.
مدير كل هر منطقه مسئول حسن خدمت كارمندان و اداره زندانها از لحاظ بهداشت - تغذيه - كار و نظم و آرامش بوده و موظف است كه حداقل در هر 3 ماه يك مرتبه از تمام زندانهاي منطقه مربوطه بازديد ونتيجه مشاهدات خود را به اداره كل زندانها ( پاريس) گزارش نموده رونوشت آنرا جهت اطلاع به وزارت دادگستري و استاندار و دادستان كل كشور فرانسه و قاضي ناظر اجراي مجازات ارسال دارد.
هر منطقه داراي زندان مركزي و زندانهاي تاديبي و بازداشتگاهها و زندانهاي خاص ميباشد.
سمت مسئولين زندانها از لحاظ پست سازماني بقرار ذيل است:
مسئول زندان كمتر از 100 نفر زنداني رئيس بازداشتگاه.
مسسئول زندان از 100 نفر تا 300 نفر زنداني معاونت مدير .
مسئول زندان از 300 نفر تا پانصد نفر زنداني معاونت مدير.
مسئول هر زندان( رئيس يا مدير و معاونين ) با نظارت مدير كل منطقه اي مسئول حسن اداره زندان از لحاظ امور مالي و اداري و حفظ نظم و آرامش و اجراي روشهاي ابسرواسيون و اصلاح و تربيت زندانيان ميباشد.
در فرانسه اكثريت كارمندان زندانها را مراقبين تشكيل ميدهند تحت نظارت رئيس مراقبين و سر مراقبت ايفاي وظيفه ميكنند تعداد مراقبين زندانها در سال 1968- 7059 نفر بوده است.
مراقبين سابقاً نگهبان يا زندانبان ناميده ميشدند و دخالتي در مورد اصلاحي و تربيتي زندانيان نداشته فقط مسئول حفظ انتظامات در زندان بودند امروز مواقبين در زندانها مسئول حسن اجراي برنامه ها و حفظ نظم و آرامش و امنيت و كنترل كار زندانيان بوده و در اصلاح و تربيت زندانيان نقض مهمي را بعهده دارند.
داوطلبين شغل مراقبين زندانها با كنكور در آموزشكاه امور زندانها plessis-le-comte پذيرفته ميشوند. آموزشگاه امور زندانها در سال 1945 در حومه پاريس تاسيس و گنجايش پذيرش 150 نفر دانش آموز را دارد. داوطلبين پس از گذراندن دوره اموزشي علمي و عملي بمدت 3 ماه بكار گمارده ميشوند.
در سال 1970 تعداد داوطلبين ورود به آموزشگاه امور زندانها 2410 نفر بوده كه فقط 997 نفر بار كنكور پذيرفته شده اند.
مراقبين شاغل جهت اطلاع از آخرين پيشرفتهاي علمي و روشهاي تربيتي, هر سال به مدت سه هفته آموزش ضمن خدمت دارند.
بررسي و نظارت و كنترل در امور زندانها به تربيت زير انجام ميگيرد:
بررسي و نظارت و كنترل در امور زندانها به تربيت زير انجام ميگيرد:
- كميسيون نظارت: كميسيون نظارت برياست استانداري يا معاون او مركب از رئيس دادگاه شهرستان و دادستان شهرستان و قاضي ناظر اجراي مجازات و قاضي اطفال و همچنين نمايندگاني كه استاندار يا شوراي عالي امور زندانها از بين اعضاي انجمن حمايت زندانيان و كميته زندانيان آزاد شده و افراد خير و علاقه مند بامور زندانها انتخاب ميكنند تشكيل ميگردد. كميسيون مزبور يكي از اعضا را مامور بازديد از زندانها و تهيه گزارشات لازم مينمايد.
- كنترل اداره مركزي و منطقه اي: بازرسان عالي اداره كل زندانها و مديران كل منطقه اي از زندانها مرتباً بازرسي نموده گزارشات لازم را بمركز ارسال ميدارند.
- كنترل قوه مجريه: استاندار و معاون او كه مسئول حفظ نظم و امنيت در حوزه ماموريت خود ميباشند علاوه بر رياست كميسيون نظارت, راساً در حسن اداره زندانها نظارت دارند حوادث مهمي كه در زندان اتفاق ميافتد بايستي فوراً باطلاع آنان برسد و در صورت لزوم استاندار و معاون او شخصاً از زندانها بازديد بعمل ميآورند.
- كنترل قوه قضائيه: نظارت قضات در اجراي كيفرهاي سالب آزادي ابتكار جديدي نيست قانون نئودوسين اولين قانوني است كه قضات را ملزم كرده كه زندانهاي حوزه صلاحيت خود را تحت نظارت داشته و هفته اي يك مرتبه از زندانها بازديد كنند و به پيروي از عقايد مذكور نظارت قضات در اجراي كيفرها سالب آزادي در قوانين كيفري اكثر كشورهاي مترقي پذيرفته شده است.
در فرانسه طبق ماده 727 D مجموعه قوانين آئين دادرسي كيفري فرانسه قضاتي كه در امور زندانها نظارت داشته و طرز اجراي كيفرهاي سالب آزادي را كنترل مينمايند عبارتند از:
الف : رئيس هيئت تشخيص اتهام دادگاه جنائي بايستي از بازداشتگاههاي حوزه صلاحيت خود حداقل هر سه ماه يك مرتبه بازديد و وضع بازداشتي ها را از نزديك بررسي نمايد.
ب : بازپرس و قاضي اطفال در صورتيكه قرار بازداشت طفل را صادر كرده باشند بايد از بازداشتگاههاي حوزه صلاحيت خود بازديد بعمل آورند. بايد توجه داشت كه بازپرس صلاحيت رسيدگي بوضع محكومين را ندارد مگر اينكه محكوم متهم به ارتكاب جرمي باشد.
ج : دادستان شهرستان بايد در هر سه ماه حداقل دو مرتبه از زندانهاي حوزه صلاحيت خود بازديد بعمل آورد.
د: دادستان استان مكلف است از زندانهاي حوزه صلاحيت دادگاههاي استان بازديد و گزارش جامعي از وضع زندانها و طرز اجراي كيفرهاي سالب آزادي را تهيه و بوزارت دادگستري ارسال دارد.
هـ - قاضي ناظر اجراي بايستي حداقل ماهي يك مرتبه از زندانهاي منطقه ماموريت خود بازديد و طرز اجراي كيفرهاي سالب آزادي را بررسي و تصميمات لازم را در حدود صلاحيت خود اتخاذ نمايد. حوزه صلاحيت قضات ناظر اجراي مجازات وسيع تر از حوزه صلاحيت دادگاه شهرستان است. قاضي ناظر اجراي مجازات دادگاه شهرستان ميتواند طرز اجراي كيفر محكوميني را كه در حوزه صلاحيت دادگاه شهرستان ديگري نگاهداري ميشوند كنترل نمايد, علاوه بر نظارت در امور زندانها اهم اختيارات قاضي ناظر اجراي مجازات بقرار ذيل است:
- قاضي ناظر اجراي مجازات دستور اجراي رژيم نيمه آزادي را داده و ساعات ورود و خروج و ميزان مبلغي را كه بايد به صندوق زندان از مزد كار محكوم پرداخت شود و همچنين شرايطي را كه محكوم ملزم به اجراي آنها است تعيين مينمايد.
- اجازه خروج از زندان و تعيين مدت آن.
- دستور تحقيق و پژوهش اجتماعي در صورت لزوم جهت شناسائي شخصيت محكوم و پي بردن به حالت خطرناك او.
- كنترل ابسرواسيون و تعيي مدت نگاهداري زنداني بطور انفرادي با قاضي ناظر اجراي مجازات است.
- تعيين مدت مراحل مختلف روش تدريجي.
- انتخاب افراد خير كه بعنوان بازديد كنندگان زندان آمادگي خود را جهت خدمت در زندان اعلام نموده اند.
- تنبيه محكوم متخلف با تغيير روش.
- كنترل دفاتر مختلف زندان.
- تشويق زنداني با تغيير روش.
- بررسي مقررات و آئين نامه هاي داخلي زندان.
تمام حوادث و پيش آمدهائيكه ناشي از رفتار واعمال محكومين باشد فوراً به قاضي ناظر اجراي مجازات اطلاع داده ميشود.
قاضي ناظر اجراي مجازات ميتوان راساً آزادي مشروط محكوم را پيشنهاد و در صورت تقاضاي محكوم و با زندان مربوطه نسبت به پيشنهاد آنها اظهار نظر نمايد.
قاضي ناظر اجراي مجازات كه رياست كميته هدايت زندانيان آزاد شده را بعهده دارد بايستي حداقل سالي يكبار از مراكزي كه جهت پذيرش زندانيان آزاد شده تاسيس شده است بازديد و چگونگي فعاليت مراكز مذكور را به وزارت دادگستري گزارش دهد. قاضي ناظر اجراي مجازات كه رياست كميته آزادي با مراقبت probation را بعهده دارد اعضاء كميته را انتخاب و براي تصويب به وزارت دادگستري ارسال ميدارد تاريخ تشكيل جلسات كميته را اعضاء اعلام مينمايد.
مبحث دوم سازمان فني و تربيتي زندانها
سازمان فني و تربيتي زندانهاي فرانسه بقرار ذيل است:
1 - مددكار اجتماعي
مددكاران اجتماعي (زن و مرد) از سال 1945 بمنظور اصلاح و تربيت زندانيان و تقويت رواني و آماده نمودن آنان به زندگي عادي اجتماعي با ساير مسئولين زندانها همكاري دارند مددكاران اجتماعي كارمندان رسمي ميباشند و در وزارت دادگستري در اداره كل امور قضائي و اداره كل زندانها و اداره كل آزادي با مراقبت خدمت ميكنند.
مشخصات دقيق و خلاصه موقعيت و وضعيت زنداني كتباً به ممدكار اجتماعي زندان اعلام ميشود مددكار پس از مطالعه خلاصه پرونده قضائي زنداني و اطلاع از چگونگي ارتكاب جرم با زنداني مصاحبه و پس از تشريح وظايف انساني خود و هدف از مددكاري را كه هدايت و حمايت زنداني است باو تفهيم مينمايد. پس از مصاحبه بازنداني راجع به وضع مادي و معنوي و خانوادگي زنداني اطلاعات لازم را جمع آوري نموده و پرونده تحقيق و پژوهش اجتماعي را تشكيل ميدهد و در مواقع مختلف با زنداني مصاحبه و با نصايح و راهنمائي هاي مفيد او را ارشاد مينمايد. طبق مجموعه قوانين آئين دادرسي كيفري فرانسه مددكاران اجتماعي بدون تشريفات به زندان مربوطه وارد و با زنداني معرفي شده مصاحبه مينمايند. مصاحبه مددكار با مددجو بدون حضور مراقبت در اطاق مخصوص مددكاران اجتماعي انجام ميگيرد.
هرگاه زنداني اجازه ملاقات و مكاتبه را نداشته باشد مصاحبه و مكاتبه زنداني مددكار اجتماعي بايستي با اجازه قاضي مربوطه باشد. مددكاران اجتماعي زندان ملزم به رعايت مقررات و آئين نامه هاي زندان هستند. مددكاران اجتماعي با نظارت و سرپرستي قاضي ناظر اجراي مجازات, حمايت و هدايت زندانيان آزاد شده و مراقبت و راهنمائي زندانيان را كه روش آزادي با مراقبت در مورد آنان اجرا ميشود بر عهده دارند در سال 1970 توسط 136 نفر مددكار اجتماعي ( زن و مرد) كه در زندانهاي فرانسه خدمت ميكنند 44310 پرونده تحقيق و پژوهش اجتماعي تشكيل شده است.
مددكاران اجتماعي موظفند ساليانه گزارش جامعي از فعاليتهاي خود و نتايج اجراي روشهاي اصلاحي و تربيتي را به اداره كل زندانهاي فرانسه ارسال دارند. گزارش مددكاران اجتماعي از نظر بررسي علل وقوع جرائم و اثرات اجراي روشهاي مختلف در زندانها براي متخصصين و محققين بسيار مفيد بوده است.
3 - مربيان اخلاقي les educateurs
در فرانسه مربيان اخلاقي در سال 1946 در زندانها مشغول خدمت شدند و در سازمان جديد زندانهاي فرانسه مراقبين روش آزادي با مراقبت les agents de probation ناميده ميشوند. مربيان اخلاقي از بين داوطلبين ديپلمه با كنكور براي كادر آموزي به مدت يكسال انتخاب ميشوند در سال 1970 از بين 138 نفر داوطلب فقط 14 نفر در كنكور پذيرفته شده اند.
مربيان اخلاقي پس از طي دوره تخصصي در زندانهاي مدرن كه روش تدريجي در آنها اجرا ميشود بمنظور ابسرواسيون و اصلاح و تربيت زندانيان و آماده نمودن آنان به زندگي عادي اجتماعي خدمت ميكنند. اجراي روش تربيتي معمولاً گروهي است هر مربي اخلاقي تربيت 30 الي 40 نفر زنداني را بعهده دارند.
3 - مربيان مذهبي
در فرانسه آزادي شركت در مراسم مذهبي و ملاقات با مربيان مذهبي باطلاع هر زنداني تازه وارد ميرسد اسامي كساني كه مايل به شركت در مراسم مذهبي باشند به مربي مذهبي اعلام ميگردد. زنداني ميتواند اشياء و لوازم و كتب مذهبي را كه به آن معتقد است در خوابگاه خود نگهداري نمايد. مربيان مذهبي پس از كسب اجازه از مدير كل زندانهاي منطقه اي ميتوانند در زندان مربوطه كتابخانه خاصي حاوي كتب مذهبي تاسيس نمايند. مربيان مذهبي, بنا به پيشنهاد مدير كل اداره زندانهاي منطقه اي و موافقت استاندار و مقامات مذهبي منطقه اي تمام وقت و يا نيمه وقت در وزارت دادگستري استخدام ميشوند. مربيان مذهبي در زندانها با زندانيان ملاقات و با پند واندرز آنان را براه راست ارشاد و هدايت نموده و مراسم مذهبي را در زندانها بعمل مي آورند. مربيان بدون تشريفت آزادانه به زندان مربوطه رفت و آمد نموده و بدون حضور مراقب و نگهبان در اطاق ملاقات يا اطاق مخصوص و يا در سلول يا در خوابگاه با زنداني ملاقات و مذاكره ميكنند.
مكاتبات زنداني با مربي مذهبي بدون كنترل انجام ميگيرد. محروميت از مكاتبه بعنوان تنبيه مانع مكاتبه با مربي مذهبي نخواهد بود.
4 - مربيان آموزش علمي و حرفه اي
مربيان آموزش علمي و حرفه اي از طرف وزارت آموزش ملي براي تعليم و تربيت زندانيان به زندان اعزام و يا ساير مسئولين همكاري مينمايند.
مربيان آموزش علمي مسئول بالا بردن سطح معلومات و اطلاعات زندانيان و مهارت علمي و فني آنان بوده و در پيشبرد برنامه اصلاحي و تربيتي و درماني با ساير متخصصين همكاري مينمايند.
5 - مربيان تربيت بدني
براي تشكيل گروه هاي مختلف ورزشي و انجام مسابقات و اجراي برنامه هاي ورزشي روزانه درزندانها فعاليت دارند.
مبحث سوم - سازمان درماني و بهداشتي
براي مراقبت وضع جسمي زندانيان و حفظ سلامتي و درمان آنان در صورت ابتلا به بيماريهاي مختلف كادر پزشكي و درماني هر زندان مركب از يك پزشك يا چند پزشك متخصص و جراح و دندان پزشك و روان پزشك و پرستار است. كادر پزشكي زندانها را وزارت دادگستري تمام وقت يا نيمه وقت استخدام مينمايد.
پزشكان, زندانيان تازه وارد را معاينه و زندانيان بيمار و معتاد را مداوا مينمايند. هفته اي دو مرتبه از زندانيانيكه بطور مجرد نگهداري ميشوند بازديد بعمل مي آورند. بيمارانيكه مبتلا به بيماريهاي واگير داري هستند در زندان مخصوص تحت مداوا قرار ميگيرند براي مداواي بيماران فيش مخصوص در بهداري زندان تنظيم و در صورت انتقال زنداني به زندان ديگر فيش مذكور به ضميمه پرونده شناسائي شخصيت او ارسال ميگردد.
در آخر هر سال رئيس بهداري يا پزشك زندان بايستي گزارش جامعي از وضع سلامتي و جسمي و رواني تنظيم از طريق رئيس زندان به مدير كل منطقه اي ارسال دارد گزارش مذكور بعداً به اداره كل زندانها فرستاده ميشود.
گزارشات واصله توسط پزشكي كه بازرس امور بهداريها زندانهاست مورد بررسي و مطالعه قرار ميگيرد.
مداواي بيماران و تهيه اعضاء مصنوعي براي زندانيان (دست و پا و غيره) مجاني است مخارج تهيه دندان مصنوعي و عينك بعهده خود زنداني است.
عمل جراحي و مراقبت كساني كه اعتصاب غذا ميكنند و زايمان زندانيان زن در بهداري زندان و يا در زندان مخصوصي انجام ميگيرد. درصورتي كه درمان يا عمل جراحي بيمار در زندان امكان پذير نباشد زنداني در بيمارستان خارج از زندان بستري ميگرد. رضايت كتبي زنداني قبل از عمل ضروريست مگر در مواقع استثنائي كه زنداني قادر به نوشتن نباشد در مورد اطفال قيم يا ولي يا سرپرست طفل بايستي كتباً رضايت دهد.
در صورتيكه زنداني اعتصاب غذا كند با مراقبت و نظارت پزشك ميتوان اجباراً باو غذا داد. زايمان زنان زنداني بايستي در خارج زندان انجام گيرد مگر اينكه پزشك زندان زايمان زنداني را در بهداري زندان بلامانع اعلام نمايد